| تبليغات | X |
افتتاح جاده جديد كازرون به شيراز كه از كنار درياچهي پريشان عبور كرده و به منطقهي «دشت ارژن» ختم شده و از آنجا با پيوستن به جادهي قديمي (كه هماكنون نيز از آن استفاده ميشود) به شيراز منتهي ميشود، آرزوي چنددههاي مردم شهرستاني است كه طي اين چند سال به واسطهي قرار گرفتن در بنبست ارتباطي، كمتر اجازهي رشد و توسعه داشتند.
سر و صداهاي بسياري بخصوص در چند سال گذشته پيرامون احداث اين مسير بوجود آمده است؛ از جمله تقريباً تمامي نمايندگاني كه اين شهرستان به مجلس شوراي اسلامي فرستاد، اولويت اول شعارهايشان ساخت اين جاده بود و حتي دو رئيس جمهور پيشين نيز طي سفري كه به كازرون داشتند ساخت جاده را نياز اول مردم كازرون دانسته و قولهايي مبني بر ساخت آن داده بودند.
به هر حال پس از تمامي اين جنجالها، اخيراً آخرين تونل اين مسير باز شده و احتمال ميرود طي چند ماه آينده جادهي مذكور به بهرهبرداري برسد. مقالات و سخنرانيهاي بسياري در باب دستآوردهاي ساخت اين مسير براي كازرونيها در تريبونهاي مختلفي عنوان شده است كه صحت اكثر آنها بر هيچكس پوشيده نيست. از بهبود شرايط فرهنگي گرفته تا پيشگيري از فرار سرمايهها و ... . اما همانگونه كه ميدانيد يك جريان همواره يك جهت (آن هم از نوع مثبت) نداشته و ممكن است دستآوردهاي منفي نيز در پي داشته باشد. در اين يادداشت سعي ميكنم ضمن يادآور شدن پارهاي از اين مسائل، دوستان و اساتيد ارجمند را دعوت به همانديشي جهت كاهش خطرات احتمالي ناشي از اين وضعيت نمايم. لازم به يادآوري ميدانم كه مطمئناً حيات كازرون به بهرهبرداري از اين جاده نيازمند است، اما مسائل ديگري هم وجود دارد كه بايستي به آنها نيز توجه لازم شود، در غير اين صورت، حتي در كوتاه مدت نيز شاهد اثرات منفي آن بر وضعيت شهرستان خواهيم بود.
ـ همانطور كه اشاره شد، جادهي مذكور پس از عبور از فاصلهي 5 كيلومتري درياچهي پريشان به منطقهي «دشت ارژن» منتهي ميشود. در اين فاصله و تقريباً در حدود 45 كيلومتري شهرستان كازرون، جادهي مذكور از جنگلي كه تاكنون بكر و سرشار از درختان بلوط بوده عبور ميكند. منطقهاي كه به نام «دشتبرم» ناميده شده و داراي گونههاي گياهي و جانوري بسيار نادري است.
جادهي جديد كازرون به شيراز تقريباً در طي مسير خود تمامي طول اين جنگل بسيار زيبا را پيموده و به ارتفاعات دشتارژن ميرسد. چنانچه شما با وسيلهي نقليهي خود اين مسير را طي كنيد خود متوجه خواهيد شد كه نقاش طبيعت در اين سرزمين چه تصاوير كمنظيري را از پوششهاي گياهي طراحي نموده است. درختاني كه شاخههايشان به يكديگر گره خورده و پا در دل دشتي از چمنهاي سرسبز فرو بردهاند.
اما نكتهي دلخراش اين قضيه آنجا خودنمايي ميكند كه تجربهي تلخ تاريخي ما بيانگر اين نكته است كه پاي انسان هرجا به مناطقي اينچنيني رسيده، ظرف كمتر از يك دهه جاي پايش را بر تنهي درختان افتاده بر زمين و شاخههاي سوخته و زبالههاي غيرقابل جذب و مواد شيمايي رها شده در طبيعت و دهها زيان زيستمحيطي ديگر ميتوان ديد.
عليرغم اينكه جادهي مذكور تا كنون به بهرهبرداري نرسيده است، اما از آنجا كه اين مسير تا «دشتبرم» آسفالت شده و به راحتي قابل دسترسي است، نمونههاي فاجعهآميزي كه در بالا اشاره شد براي اين زيستگاه كمياب نيز اتفاق افتاده است. تعطيليهاي تقويم ما براي اين دشت چيزي جز حجم عظيمي از زباله و شكسته شدن شاخههاي درختانش نداشته است. هجوم بيامان و بيقيد بسياري از گردشگران به اين منطقه، از آيندهاي تاريك و سياه براي خاك و هوا و درختانش خبر ميدهد. درختاني كه تا چندي پيش جز صداي پرندگان و حيوانات چيزي را نميشنيدند، امروز بايستي صداي گوشخراش ماشينها را تحمل كرده و جاي تبرها را بر بدنشان ببينند.
دوستان و اساتيد گرامي! چنانچه به فكر كنترل فاجعهاي كه امروز در دشتبرم در حال وقوع است نباشيم، سلام ما به درختانش به زودي به خداحافظي تبديل خواهد شد.
ـ نكتهي ديگري كه پيرامون ساخت اين جاده بايستي به آن اشاره نمود، وضعيت كمربندي فعلي شهرستان است. اين كمربندي در حال حاضر بصورت دو خط دو بانده بوده كه در بعضي ايام هفته و بخصوص در ساعتهاي خاصي جوابگوي ترافيك فعلي نيست چه برسد به ترافيكي كه پس از بهرهبرداري از اين جاده عايد كازرون ميشود.
در نقشهي جامع شهرستان، كمربندي اصلي در مسيري پايينتر از مسير فعلي پيشبيني شده است. اما متاسفانه عليرغم آگاهي از پيشرفتهاي فيزيكي جادهي كازرون به شيراز و احتمال بهرهبرداري از آن طي چند ماه آينده، هنوز هيچ اقدامي در خصوص ساخت كمربندي اصلي و پيشبيني كنترل ترافيك صورت نپذيرفته است.
كافيست در نظر بگيريد سيل ماشينهايي را كه هر روز از شيراز به طرف بوشهر حركت كرده و پس از بهرهبرداري از جادهي مذكور به واسطهي كاهش 45دقيقهاي زمان مسافرت از اين جاده استفاده مينمايند، وارد كمربندي چهارباندهي فعلي شوند. چنانچه تا فرصت باقي است فكري در اين خصوص نشود از هماكنون بايد بگوييم: وااسفا
ـ تا امروز در مسيري كه در دست احداث است، هيچگونه مجتمع خدمات بين راهي احداث نشده است. شنيدهها حاكي از اين مطلب است كه ادارهي ميراثفرهنگي و گردشگري به دنبال سرمايهداراني است كه توانايي ساخت چنين اماكني را داشته باشند و حتي افرادي نيز در اين زمينه ابراز تمايل نمودهاند. اميد است چنين امري با اهتمام كامل پيگيري شده و سرانجام مطلوبي داشته باشد.
در اين راستا بايستي دقت فراواني نمود تا اين مجتمع يا مجتمعها، مانند اماكن بين راهي كه در مسير فعلي هستند فعاليت نكنند. عدم نظارت بر شيوهي عملكرد آنها به خصوص در روستاي دشتارژن منجر به فاصلهگيري اين اماكن از استانداردهاي بهداشتي و رفاهي شده است و اين در حالي است كه اين اماكن نمونههاي زندهي مثال «سر گردنه» شدهاند.
بنابراين ميتوان عنوان نمود به واسطهي بازدهي مطلوب اقتصادي چنين اماكني به زودي شاهد شروع به كار آنها در طول مسير خواهيم بود، اما بايستي به دو نكتهي اساسي در اين زمينه توجه داشت:
الف: معيار اصلي انتخاب مكان جهت احداث اين بناها صرفاً مسائل اقتصادي نباشد و مكانيابي آنها به گونهاي باشد كه ضمن در نظرگيري مسائل زيستمحيطي سعي شود تا آنجا كه ميتوان از تخريب منابع زيستمحيطي به واسطهي احداث و بهرهبرداري از آنها نيز جلوگيري نمود.
ب: از هماكنون نظارت بر ساخت و تجهيز آنها باشد تا در آينده مشكلاتي را كه اكنون در اماكن مشابه مشاهده ميشود، در اين فضاها شاهد نباشيم.
ـ شايد براي بسياري اين نكته جالب توجه باشد كه دشتبرم مجاور منطقهي حفاظت شدهي گوزن زرد و همچنين كاروانسراي تاريخيي است كه در فهرست آثار ملي ايران نيز به ثبت رسيده است. احتمال ميرود با توجه به سهولت دستيابي به دشتبرم، علاقهمنداني نيز به طرف اين دو مكان (كه در يك ناحيهي جغرافيايي واقع شدهاند) عزيمت كنند. لذا چنانچه قرار باشد محافظتي كه هماكنون از اين دو منطقه به عمل ميآيد ادامه داشته و تقويت نشود، خداحافظي با نسل گوزنهاي زرد اين منطقه و بناي كاروانسراي زيباي آن را هم به خداحافظي با درختان و گونههاي گياهي دشتبرم بايستي اضافه نمود.
در حال حاضر منطقهي حفاظت شدهي گوزنزرد توسط تورهاي فلزي كه بيشتر جنبهي نمايشي دارند و توسط ادارهي كل حفاظت محيطزيست استان فارس كنترل و نگهداري ميشود و به تبع آن كارونسرا هم كه در همين منطقه واقع است تا حدودي از آسيب دور نگهداشته شده است. اما عليرغم تلاشي كه مأمورين اين منطقه در حفظ گونههاي جانوري موجود ميكنند، بايستي اذعان داشت كه شرايط در آيندهاي نه چندان دور به كلي تغيير كرده و بر حجم بازديدكنندگان از اين دو منطقه افزوده خواهد شد. بنابراين مسئولين و فعالين حيطههاي محيطزيست و ميراثفرهنگي بايستي در اين زمينه نيز تلاش بيشتري نمايند تا از آسيبهاي احتمالي پيشگيري شود.
خوشبختانه پارهاي از نگاههايي كه اكنون در سطح مسئولين اين ادارات به چنين مسائلي وجود دارد، مثبت و قابل تقدير است كه بايستي از بالقوه به بالفعل درآيد، پيش از آنكه به فكر ترميم و بازپسگيري باشيم.
در نهايت يكبار ديگر بر اين نكته تاكيد ميكنم كه حيات كازرون به بهرهبرداري از اين جاده نيازمند است، اما عدم پيشبيني و برنامهريزي جهت كنترل مسائل ديگري كه به تبع افتتاح آن عايد شهرستان ميشود، ميتواند زمينهساز مشكلات گستردهاي در اين زمينه باشد.